_______________________________________________________________

Duchowość Akcji Katolickiej

Zagadnienie duchowości obejmuje szeroki zakres pojęć, które dotyczą przeżyć duchowych, jakie rodzą się w sercu chrześcijanina, przeżywającego świadomą relację do Boga i są uzewnętrzniane w postaci postaw modlitewnych, relacji międzyosobowych i działań, zarówno indywidualnych jak też zbiorowych. Dotyka wszystkich wymiarów jego życia: ciała, psychiki i sfery duchowej. Odzwierciedla się w wewnętrznych doznaniach właściwych dla każdego człowieka i w relacjach między ludźmi.

            Mówienie o duchowości „Akcji Katolickiej” zakłada więc określenie jak rozumiemy duchowość chrześcijańską i co jest jej źródłem. Następnie należy sprecyzować samo pojęcie „akcji katolickiej”, ponieważ miało ono  w ciągu wieków różne znaczenia. Na koniec należy wskazać formy duchowości właściwe dla organizacji kościelnej, jaką jest Akcja Katolicka.

Punktem odniesienia dla naszej refleksji nad duchowością Akcji Katolickiej będzie nauczanie papieży od św. Piusa X i jego Motu proprio z 1903 roku, oraz Encyklikę Il fermo proposto (1905), przez Piusa XI i Encykliki Ubi arcato, poprzez Sobór Watykański II i dekret o apostolstwie świeckich Apostolicam actuositatem, Pawła VI i Adhrotację apostolską Ewangelii nuntiandi, po Jana Pawła II, który w Adhortacji Christifideles laici wskazał istotne elementy duchowości świeckich.

1. Pojęcie duchowości

Duchowość obejmuje życie religijne chrześcijanina, czyli osobistą relację do Boga, który w pełni objawił się w Jezusie Chrystusie i pozwala się dziś poznawać człowiekowi dzięki działaniu Ducha Świętego. Wyznacza różne formy kultu wypracowane w Kościele w ciągu wieków jak obrzędy, postawy i praktyki modlitewne, nabożeństwa i działalność charytatywną. Ma charakter życia wewnętrznego, które zawiera doznania na poziomie biologicznym, psychicznym i duchowym. Ogarnia całego człowieka w jego wymiarze cielesnym, intelektualnym i wolitywnym.

Duchowość jest formą życia wewnętrznego człowieka, które rozwija się w sposób świadomy i autonomiczny. Łączy elementy życia psychicznego, intelektualnego i wolitywnego. Szczególną cechą tak pojmowanego życia duchowego jest dążenie do spotkania z Bogiem osobowym, który pozwala się poznać człowiekowi w przyrodzie i w kosmosie, a w całej pełni objawia siebie w swoim Synu, Jezusie Chrystusie. Ta relacja ma charakter przymierza między Bogiem, który obdarza życiem i dobrami duchowymi, a człowiekiem, który w sposób wolny zobowiązuje się do przyjęcia przykazań i odpowiada miłością do Boga.

Podstawą życia duchowego chrześcijanina jest wiara oparta na spotkaniu człowieka z Bogiem odkrywanym w Słowie i w Sakramentach. Wiara obejmuje trzy poziomy otwierania się człowieka na Boga. Pierwszym poziomem przeżywania wiary jest przyjęcie Boga, który objawia się jako Pan i Stwórca świata, rządzi nim i kieruje przez swoje prawo. Drugim poziomem wiary jest przyjęcie Bożego prawa, które stoi na straży życia. Trzecim poziomem doświadczenia wiary jest osobiste powierzenie siebie Bogu w radościach i w smutkach oraz przyjęcie losu, jaki On daje człowiekowi. Taka wiara wyraża się jako całkowite zaufanie Bogu.

Źródłem życia duchowego jest Słowo, jakie Bóg kieruje do człowieka w Kościele i Sakramenty, w których Bóg jest obecny jako Zbawiciel wyzwalający człowieka z niewoli grzechu.

2. Znaczenie terminu „akcja katolicka”

W szerokim rozumieniu słowa przez „akcję katolicką” (łac. actio – działanie, czyn) rozumie się każdy czyn mający charakter religijny, który towarzyszy uczniom Chrystusa głoszącym Królestwo Boże na ziemi. Jest to więc czyn, będący owocem otwarcia się na Boga, właściwy Kościołowi od samego początku jego istnienia.

W sensie szerokim akcja katolicka jest zorganizowaną działalnością apostolską katolików świeckich, zgodnie z wytycznymi, jakie zaproponował współcześnie Sobór Watykański II. W znaczeniu ścisłym „akcja katolicka” jest organizacją zrzeszającą katolików świeckich, którzy we współpracy z hierarchią realizują apostolski cel Kościoła[1].

Zaangażowanie świeckich w przekaz Dobrej Nowiny zauważamy już w Dziejach Apostolskich i w Listach Apostolskich. Pierwsi chrześcijanie razem z Apostołami a potem z biskupami, prezbiterami i diakonami podejmowali odpowiedzialność za głoszenie Słowa Bożego i sprawowanie Eucharystii troszcząc się o sprawy materialne wspólnoty, zapewnienie bytu apostołom i ich towarzyszom, oraz otaczali opieką ubogich. Św. Grzegorz Wielki analizując strukturę Kościoła na przełomie V/VI wieku mówi, że są w nim trzy stany: duchowni (clericus), mnisi (monachus) i świeccy (laicus). Ci ostatni stanowią fundament Kościoła, żyjąc Słowem Bożym i sakramentami urzeczywistniają Królestwo Boże na ziemi.

Chrześcijanie świeccy zawsze towarzyszyli ewangelizacyjnej misji Kościoła, która przybierała w ciągu wieków różne formy. Przykładem może tu być działalność „trzecich zakonów” (tercjarzy), które powstawały przy zakonach żebraczych: franciszkanach, dominikanach i karmelitach angażując ludzi świeckich w misję Kościoła. Obok „trzecich zakonów”, wielką popularnością w średniowieczu cieszyły się „bractwa” i „konfraternie” będące zrzeszeniami ludzi świeckich, którzy pod kierunkiem opiekuna duchowego realizowali cele religijne i społeczne, jak opieka nad chorymi, pielgrzymami i niewolnikami.

Po rewolucji francuskiej zrodziła się wśród katolików Francji, Niemiec, Włoch i Hiszpanii myśl powołania organizacji, które przeciwstawiałaby się antykościelnym prądom myślowym. We Francji powstała „Liga Katolicka”, w Belgii i Anglii „Unia Katolicka”, w Niemczech „Związek Katolicki”, w Hiszpanii „Stowarzyszenie Katolików”. We Włoszech papież Pius IX powołał „Stowarzyszenie Katolickiej Młodzieży”, w którym dzisiejsza Akcja Katolicka widzi swe korzenie. Powstające zrzeszenia katolików miały nie tylko charakter religijny, ale również społeczny i polityczny.

Na przełomie XIX i XX wieku duży wpływ na kształtowanie się idei akcji katolickiej miała działalność papieża Leona XIII. Jego Encyklika Rerum novarum (1891) przyczyniła się do obudzenia wśród katolików świeckich świadomości, że oni także są odpowiedzialni – obok hierarchii kościelnej – za losy Kościoła. Odpowiedzialność ta wyraziła się jako czynne apostolstwo. Zaczęły wówczas powstawać stowarzyszenia robotników i związki młodzieży chrześcijańskiej. Leon XIII, budując chrześcijański ustrój społeczny, ważną rolę wyznaczał świeckim. Stwierdził, że dwa główne czynniki – hierarchia kościelna i wierni świeccy – muszą współpracować, aby społeczeństwo zmierzało do właściwego celu i panował spokój społeczny.

Terminu akcja katolicka jako pierwszy użył papież św. Pius X w Motu proprio z 1903 roku, a w Encyklice Il fermo proposito (1905) przedstawił zasady teologiczne i organizacyjne akcji katolickiej rozumianej jako działalność katolików zmierzająca do odnowy całego świata i człowieka w Chrystusie.  Świeccy mają podejmować działania zmierzające do zbawienia dusz i rozszerzenia Królestwa Bożego wśród wiernych, ich rodzin i w społeczeństwie. Środkami do realizacji tych zadań są: praktykowanie cnót chrześcijańskich, głoszenie Ewangelii oraz spełnianie uczynków miłosierdzia. W ten sposób Chrystus ma być wprowadzony do rodzin, szkół, społeczeństwa. Działanie to powinno odbywać się w ścisłym współdziałaniu z Kościołem.

3. Kształtowanie duchowości Akcji Katolickiej

Za faktyczną datę założenia Akcji Katolickiej uważa się rok zatwierdzenia statutów włoskiej Akcji Katolickiej w 1923 roku przez Piusa XI. Papież ten w Encyklice Ubi arcano ogłoszonej w 1922 roku ukazał istotę Akcji Katolickiej, określił jej cel, wyznaczył środki działania oraz wezwał do powołania tej organizacji we wszystkich krajach katolickich. Według Piusa XI Akacja Katolicka polega na udziale świeckich w apostolstwie pod kierunkiem hierarchii kościelnej. Papież pisał w Encyklice, że „trzeba odbudować Królestwo Chrystusowe na ziemi” przez współpracę apostołów świeckich i hierarchii kościelnej.

W 1928 roku Pius XI wystosował list do kardynała Adolfa Bertrama, arcybiskupa wrocławskiego, o powszechnych podstawach i zasadach Akcji Katolickiej, który jest komentarzem do wcześniejszej Encykliki. Papież podkreślił, że Akcja Katolicka jest inicjatywą duchową, religijną i oddziałującą społecznie, ale odcinającą się od polityki. Celem jej jest obrona wiary i obyczajów, budowa Królestwa Chrystusowego na ziemi. Mogą w niej uczestniczyć wszyscy katolicy bez różnicy wieku, płci i środowiska społecznego. Jej wzorem pod względem organizacyjnym powinna być włoska Akcja Katolicka oparta na czterech grupach: mężczyzn i kobiet, młodzieży męskiej i żeńskiej.

Kolejne dokumenty papieskie zawierały dalsze wskazania dla rozwoju Akcji Katolickiej. W Encyklice Mens nostra Pius XI zalecał rekolekcje zamknięte, jako najlepszą szkołę wychowującą członków Akcji Katolickiej. W Encyklice Divini illius pisał o chrześcijańskim wychowaniu młodzieży i roli Akcji Katolickiej w tej dziedzinie, wskazując na zagrożenia płynące z rodzącego się faszyzmu. Z okazji 40. rocznicy ukazania się Encykliki Rerum novarum, ogłosił w 1931 r. Encyklikę społeczną Quadragesimo anno, która  wskazywała na potrzebę rozwoju Akcji Katolickiej wśród robotników. Jej pierwszymi i bezpośrednimi apostołami mieli być właśnie sami robotnicy. Pius XI w 1925 r. wprowadził obchody święta Chrystusa Króla, które stało się świętem patronalnym Akcji Katolickiej.

W Polsce Akcja Katolicka rozwijała się dzięki wielkiemu zaangażowaniu kard. Adama Stefana Sapiehy, który od pierwszych lat pasterzowania dążył do zaangażowania świeckich w pracę apostolską. W 1928 r. wszedł w skład Komisji Episkopatu Polski dla Akcji Katolickiej. W lutym 1932 roku podczas obrad specjalnej Konferencji Episkopatu Polski, poświęconej Akcji Katolickiej, nakreślił jej podstawy organizacyjne i zadania. Zwracał uwagę, że Akcja Katolicka powinna uwzględniać charakter narodów i społeczeństw oraz stosunki miejscowe kraju. Za wzór stawiał włoski model, podkreślając doniosłość współpracy ludzi świeckich z hierarchią kościelną. Wspólnym zadaniem miała być obrona i popieranie zasad wiary i Kościoła. Według kard. Adama Sapiehy Akcja Katolicka jest zorganizowaną działalnością religijno–społeczną ludzi świeckich. Jest formą współpracy ludzi świeckich z biskupami i kapłanami dla pogłębienia i szerzenia zasad wiary w świecie oraz obrony religii i Kościoła.

Członek Akcji Katolickiej, według bp. Adama Stefana Sapiehy, powinien być człowiekiem głęboko wierzącym, wyrobionym duchowo i realizującym na co dzień przykazania Boże. Swoje przekonania powinien wyrażać w życiu publicznym i wychowaniu dzieci i młodzieży.

Bp Adam Sapieha jeszcze przed I wojną światową założył Zjednoczenie Młodzieży Polskiej a w 1920 roku Ligę Katolicką. W sierpniu 1926 r. w Warszawie miał miejsce Zjazd Katolicki, poświęcony wychowaniu młodzieży i kształtowaniu rodziny chrześcijańskiej. Skierował on do Episkopatu Polski petycję o zorganizowanie w całym kraju Ligi Polskiej. Apel ten motywowano faktem, że „Akcja Katolicka dotychczas w Polsce jeszcze nie jest jednolicie prowadzona i nie jest zespolona”. W odpowiedzi poszczególni biskupi polscy wydali listy pasterskie, powołujące Ligę Katolicką w swoich diecezjach.

We wrześniu 1928 r. utworzona została Komisja Episkopatu dla Akcji Katolickiej. W jej skład wszedł m.in.. wówczas już arcybiskup krakowski Sapieha, wielki orędownik utworzenia Akcji. Jej celem była koordynacja spraw związanych z powstaniem i rozwojem Akcji. Konferencja Episkopatu przeanalizowała stan religijny w Polsce i na początku 1929 r. był już gotowy tymczasowy projekt ustroju Akcji Katolickiej, wzorowany na modelu włoskim.

Ostatecznie decyzję utworzenia Akcji Katolickiej w Polsce przyspieszył list watykańskiego Sekretarza Stanu kard. Piotra Gasparriego do kard. Augusta Hlonda w kwietnia 1929 r. Kard. Gasparri podkreślał w nim rolę i konieczność powołania tej organizacji na ziemiach polskich. Wreszcie po dyskusji podczas Konferencji Episkopatu Polski w tym samym miesiącu, zadecydowano o utworzeniu AK w Polsce.

Na posiedzeniu we wrześniu 1929 r. Komisja Prawna Episkopatu Polski postanowiła założyć w Poznaniu główną centralę polskiej Akcji Katolickiej. W czerwcu 1930 r. otrzymała ona jednolity Statut konstytucyjny dla całego kraju, który w listopadzie zatwierdził papież Pius XI.

Także w listopadzie Prymas August Hlond utworzył Naczelny Instytut Akcji Katolickiej (NIAK) z siedzibą w Poznaniu. Naczelnym asystentem został bp Walenty Dymek, patronem obrano św. Wojciecha, a główną doroczną uroczystość wyznaczono na święto Chrystusa Króla. Na początku 1931 r. zaczął się ukazywać centralny organ Akcji – miesięcznik „Ruch Katolicki”. W latach 1930 – 1932 w poszczególnych diecezjach utworzono Diecezjalne Instytuty Akcji Katolickiej. Do II wojny światowej w Akcji Katolickiej działało ok. 750 tysięcy młodzieży.

Władze komunistyczne po II wojnie światowej doprowadziły w Polsce do całkowitego zaniku Akcji Katolickiej (1953). Impulsem do odrodzenia Akcji Katolickiej w Trzeciej Rzeczypospolitej stało się spotkanie Biskupów Polskich z Ojcem Świętym Janem Pawłem II w 1993 roku z okazji wizyty ad limina. Papież zachęcił wówczas Biskupów do odtworzenia organizacji katolików świeckich. Pierwsze struktury odnowionej Akcji Katolickiej zaczęły powstawać w trzy lata po historycznym spotkaniu polskich biskupów z Janem Pawłem II. W roku 1996 w całej Polsce, z różną intensywnością Biskupi powołali pierwsze diecezjalne instytuty i parafialne oddziały Akcji Katolickiej. Ukoronowaniem podjętych działań były wybory statutowych władz krajowych stowarzyszenia przeprowadzone w Częstochowie podczas spotkania delegatów instytutów diecezjalnych w dniach 20-21 listopada 1998 roku, w wigilię święta Chrystusa Króla Wszechświata. Delegaci wybrali dziewięcioosobowy zarząd oraz trzech kandydatów na prezesa stowarzyszenia. Po tygodniu prymas Polski, kardynał Józef Glemp, desygnował do tej funkcji Halinę Szydełko z Diecezji rzeszowskiej.

W ten sposób, zgodnie z życzeniem ks. bpa Piotra Jareckiego, Krajowego Asystenta Kościelnego Akcji Katolickiej, pod którego duszpasterską opieką organizacja katolików świeckich zaczęła kształtować swoją duchową tożsamość.

4. Duchowość sakramentów inicjacji: Chrztu, Bierzmowania i Eucharystii

W oparciu o dokumenty Soboru Watykańskiego II w odniesieniu do świeckich możemy powiedzieć, że Akcja Katolicka jest „współpracę świeckich w apostolstwie hierarchicznym”[2]. Jest to ścisła jedność działania świeckich oraz kapłanów i biskupów, która wypływa z natury Kościoła. Sobór Watykański II przypomniał, że świeccy działają w ścisłej jedności z kapłanami i biskupami w budowaniu Królestwa Bożego na ziemi. Zarówno biskupi, jak i świeccy mają obowiązek wspólnie wsłuchiwać się w to „co mówi Duch do Kościołów” (Ap 2, 7).

Podstawą duchowości Akcji Katolickiej, wyprowadzaną z Adhortacji Apostolskiej Jana Pawła II Christifideles laici, sakramenty inicjacji chrześcijańskiej:  Chrzest, Bierzmowanie i Eucharystia. Są to sakramenty życia chrześcijańskiego wtajemniczenia, które dają chrześcijaninowi prawo do korzystania z daru, jakim jest wiara i nakładają obowiązek jej głoszenia i obrony.

            Chrześcijanin świecki czerpie swoją duchowość przede wszystkim z sakramentu Chrztu, aby móc wypełnić swoje obowiązki jako dziecka Bożego. Chrzest jest dla niego nowym narodzeniem, ponieważ do życia rozumianego jako egzystencja w wymiarze biologiczny, psychicznym i umysłowym dodaje nowy wymiar łaski uświęcającej, która pozwala mu korzystać z darów Bożych. Jan Paweł II w Adhortacji Christifideles laici podkreśla, że chrzest na trzy sposoby określa sylwetkę duchową świeckiego: „Chrzest odradza nas do życia dzieci Bożych, jednoczy nas z Jezusem Chrystusem i Jego Ciałem, którym jest Kościół, namaszcza w Duchu Świętym czyniąc każdego z nas duchową świątynią”[3]. Przez chrzest świecki staje się przybranym dzieckiem Boga w Jezusie Chrystusie (1 P 1,23) a więc zyskuje prawo do dóbr, jakie Bóg dał na początku każdemu człowiekowi stwarzając go na swój obraz i podobieństwo (Rdz 1,27).

Dzięki sakramentowi chrztu świecki chrześcijanin zostaje włączony w tajemnicę śmierci i zmartwychwstania Chrystusa (Rz 6,3-5). Doświadczając grzechu i jego skutków, jednocześnie poznaje w Chrystusie nową wolność człowieka, który może jak Zbawiciel odrzucić szatana i być całkowicie posłusznym Ojcu. Nowe narodzenie w sakramencie chrztu jest wprowadzeniem w tajemnice Krzyża i śmierci (Gal 3,27), przez które chrześcijanin dochodzi do radości Zmartwychwstania.

Sakrament chrztu czyni chrześcijanina „duchową świątynią”, mieszkaniem Ducha Świętego (1P 2,5) wyciskając na duszy niezatarte znamię, które jest znakiem obecności Boga. Przyjmując chrzest i bierzmowanie, chrześcijanin uczestniczy w misji samego Jezusa Chrystusa, Mesjasza i Zbawiciela.

Udział chrześcijanina świeckiego w potrójnej misji Chrystusa: Kapłana, Proroka i Króla w nowy sposób dynamizuje jego duchowość. Świecki przez chrzest łączy się z ofiarą Jezusa Chrystusa uczestniczą w jego misji kapłańskiej, która polega ma ofiarowaniu siebie za zbawienie innych ludzi i świata. Prawdę te przypomniał Kościołowi Sobór Watykański II w Konstytucji Lumen gentium[4]. Ofiarowanie siebie z Chrystusem obejmuje „uczynki, modlitwy i apostolskie przedsięwzięcia, życie małżeńskie i rodzinne, codzienną pracę i odpoczynek ducha i ciała”[5] (LG 34). Udział w misji ofiarniczej Chrystusa, w życiu chrześcijanina świeckiego ma charakter duchowy.

Udział w misji prorockiej Jezusa daje chrześcijaninowi świeckiemu prawo do głoszenia Ewangelii słowem i czynem przez dawanie świadectwa życia godnego chrześcijanina[6]. Jan Paweł II podkreśla, że pełnienie funkcji prorockiej dokonuje się przede wszystkim jako życie Ewangelią w rodzinie, w pracy i w społeczeństwie.

Z racji przynależności do Chrystusa, Króla wszechświata, wierni świeccy uczestniczą w Jego misji królewskiej. Wyraża się ona w służeniu Królestwu Bożemu i rozszerzaniu go na świecie. Jan Paweł II mówi o tym, że misja królewska świeckiego przybiera charakter walki duchowej, aby pokonać w sobie grzech i dokonać daru z siebie[7]. Świeccy ukazują wymiar dobra w całym stworzeniu, odsłaniając jego celowość i sens służenia człowiekowi. Ich udział w potrójnej misji Chrystusa rozpoczyna się wraz z namaszczenie Chrztu, rozwija się i znajduje dojrzałe formy przez Bierzmowanie, a w Eucharystii znajduje swoje spełnienie.

Wypływająca z sakramentu chrztu wspólna dla wszystkich wierzących godność posiada w odniesieniu do świeckich rys specyficzny, który odróżnia ich od kapłana i zakonnika. Świeckość duchowości wiernych wyraża się w zanurzeniu w świecie i w przemienianiu porządku ziemskiego. Jan Paweł II podkreśla: „W ten sposób „świat” staje się polem i narzędziem ludzi świeckich w realizacji ich chrześcijańskiego powołania, sam bowiem przeznaczony jest na to, by wysławiać Boga Ojca w Chrystusie”[8].  Wierni świeccy realizują swoje powołanie w świecie, przemieniają ten świat jak zaczyn ewangeliczny i promieniując wiarą, nadzieją i miłością wskazując na Chrystusa. Ich duchowość jest porównywana do wartości soli. Podobnie jak sól w Ewangelii Chrystusa, powinni być środkiem konserwującym świat przed zepsuciem i nadawać rzeczywistości specyficzny smak, który wskazuje na wymiar nadprzyrodzony.

5. Eucharystia w centrum duchowości Akcji Katolickiej

            Fundamentem życia duchowego członków Akcji Katolickiej, jak wszystkich chrześcijan jest Eucharystia. Od pierwszych wieków chrześcijaństwa sprawowanie Najświętszej Ofiary było centralnym wydarzeniem wspólnoty uczniów Chrystusa. Jak mówią Dzieje Apostolskie, gromadzili się na „słuchaniu słowa i łamaniu chleba”. Jan Paweł II przypomniał w Encyklice Ecclesia de Eucharystia za Soborem Watykańskim II[9], że Eucharystia jest „źródłem i zarazem szczytem całego życia chrześcijańskiego” (LG 11) a więc również źródłem i szczytem duchowości chrześcijanina. W Eucharystii jest obecny Chrystus, Chleb Żywy, który daje życie człowiekowi

Pełny udział w Eucharystii i przeżywanie jej jako Ofiary Jezusa Chrystusa jest podstawą duchowości chrześcijanina świeckiego. Eucharystia jest sakramentem tajemnicy paschalnej – męki, śmierci i Zmartwychwstania Chrystusa i od początku stanowi centrum życia Kościoła. Jan Paweł II stwierdza:  „Fundamentem i źródłem Kościoła jest całe Triduum paschalne, ale niejako zawiera się ono, jest uprzedzone i „skoncentrowane” na zawsze w darze Eucharystii. W tym darze Jezus Chrystus przekazał Kościołowi nieustanne uobecnianie tajemnicy paschalnej”[10]. Wierni świeccy włączają się w Ofiarę Chrystusa uczestnicząc w Jego potrójnej misji: Kapłana, Proroka i Króla.

Duchowość eucharystyczna obejmuje wymiar ofiarniczy wynikający z faktu, że podczas Najświętszej Ofiary Chrystus ofiaruje siebie za zbawienie świata i każdego człowieka. Chrześcijanin może włączyć się w ofiarę Chrystusa składając na ołtarzu razem z symbolicznymi darami całe swoje życie – radości i troski. Udział w Ofierze Chrystusa pozwala chrześcijaninowi uczestniczyć w zbawianiu świata, ponieważ Ofiara Chrystusa, raz dokonana na Golgocie, nieustannie dokonuje się na ołtarzach świata.

Eucharystia wskazuje na duchowość komunii, ponieważ pozwala człowiekowi przeżywać wspólnotę z Bogiem z braćmi, którzy przez Chrystusa przyjmowanego do swojego serca stają się jednym Ciałem – Kościołem.

Duchowość eucharystyczna członka Akcji Katolickiej ma charakter adoracyjny. Polega na wielbieniu Chrystusa obecnego w Najświętszym Sakramencie pod postacią małej Hostii. Postawa adoracyjna zakłada uwielbienie Boga za Jego wielkość i wspaniałość wobec człowieka. Jest również dziękczynieniem za wszystkie łaski, jakie człowiek otrzymuje. Daje możliwość przepraszania Boga za popełnione zło i wynagradzania za krzywdy wyrządzone Bogu i bliźniemu.

6. Kontakt ze Słowem Bożym

            Ponieważ „wiara pochodzi ze słuchania”, dlatego istotnym filarem duchowości członków Akcji Katolickiej jest żywy kontakt ze Słowem Bożym. Słowo Boże odczytywane i rozważane w Kościele staje się źródłem duchowego pokarmu, który ożywia ducha chrześcijanina. Umacnia ono osobista więź ze zbawczą i uświęcającą wolą Boga.

            Pismo święte, jak mówi św. Paweł, jest „pożyteczne do nauczania” (2 Tm 3,16) i staje się „źródłem czystym i stałym życia duchowego”[11]. Staje się fundamentem życia duchowego chrześcijanina, gdy jest rozważane i medytowane indywidualnie i we wspólnocie (lectio divina). Z rozważania Słowa Bożego rodzi się bowiem siła duchowa, która jest podstawą działania apostolskiego. Medytacja Słowa Bożego daje światło i siłę do rozeznania duchowego i podejmowania ważnych decyzji. Prowadzi do rozwoju instynktu nadprzyrodzonego, który pozwala człowiekowi zdecydowanie odrzucać pokusy świata i iść za Mistrzem.

7. Otwieranie się na Boga przez modlitwę

            Słowo Boże i sakramenty są podstawą rozwoju życia modlitewnego członków Akcji Katolickiej. Wezwanie do świętości skierowane do wszystkich uczniów Chrystusa może być rozwijane jedynie w milczeniu i adoracji przed obliczem nieskończonego Boga[12]. W praktyce oznacza to wierność modlitwie liturgicznej – Mszy świętej, oraz modlitwie indywidualnej podejmowanej w odpowiednich dla niej momentach dnia – rano i wieczorem, dniom skupienia i rekolekcjom.

Modlitwa, rozumiana jako dialog – rozmowa człowieka z Bogiem albo wznoszenie umysłu i serca, staje się wielką szansą „oglądania Boga” i doświadczania Jego obecności w duszy.

Modlitwie towarzyszą praktyki ascetyczne, które stają się również wielką szansą w dążeniu do świętości dla chrześcijan świeckich. Asceza pomaga opanować i korygować skłonności ludzkiej natury zranionej przez grzech pierworodny. Świecki musi również umieć przezwyciężać pokusy, które za sprawą szatana przybierają pozór dobra. Dążenie do świętości wymaga podjęcia duchowego zmagania i zacieśniania więzi z Chrystusem.

8. Działanie jako specyficzny rys duchowości Akcji Katolickiej

            Jak sama nazwa wskazuje „akcja” to inaczej czyn albo działanie wynikające z motywacji wiary i zmierzające do przemieniania świata zgodnie z planem Boga. Dlatego członkowie Akcji Katolickiej na serio przyjmują wezwanie Boga skierowane do pierwszych rodziców w raju, by „czynili sobie ziemię poddaną”.

Przemienianie świata jest możliwe dzięki rozwijaniu ludzkich zdolności, kształceniu się i zdobywaniu wiedzy. Praca człowieka ma charakter wysiłku zarówno fizycznego jak i duchowego. Jak napisał Jan Paweł II w swojej Encyklice Laborem exercens przez pracę człowiek uczestniczy w przemianie świata i jednocześnie doskonali samego siebie.

Duchowość Akcji Katolickiej jest owocem mocnego związania się chrześcijanina świeckiego z Chrystusem, które dokonuje się w sakramentach, w modlitwie, w ascezie oraz w aktywności zmierzającej do dawania świadectwa o Chrystusie w świecie. Pogłębienie życia religijnego ma przygotować członków Akcji do odważnego i kompetentnego występowania na „areopagach świata, do przenikania wartościami ewangelicznymi życia społecznego, zajmowania zgodnego z nauczaniem Kościoła stanowiska w sprawach publicznych, zwłaszcza tam, gdzie zagrożona jest wiara i moralność chrześcijańska. Niezastąpionym elementem duchowości Akcji Katolickiej jest świadomy udział w potrójnej misji Chrystusa i takie zjednoczenie z Nim, by działać zawsze w Jego imieniu i razem z Nim.